Czy rekuperacja niszczy drewniane schody?

Rekuperacja stała się standardem w nowoczesnym budownictwie. Coraz więcej inwestorów decyduje się na wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła, aby poprawić komfort mieszkania i ograniczyć koszty ogrzewania. Jednocześnie wiele osób planujących montaż drewnianych schodów zastanawia się, czy rekuperacja może negatywnie wpływać na drewno.

Czy rzeczywiście rekuperacja powoduje pękanie schodów? Odpowiedź brzmi: nie bezpośrednio. Jednak nieodpowiednia wilgotność powietrza w domu może mieć znaczący wpływ na kondycję drewna.

Drewno jest materiałem higroskopijnym

Jedną z najważniejszych cech drewna jest jego zdolność do pochłaniania i oddawania wilgoci z otoczenia. To właśnie dlatego mówi się, że drewno „pracuje”.

W praktyce oznacza to, że drewno nieustannie dąży do osiągnięcia równowagi z warunkami panującymi w pomieszczeniu. Jeżeli powietrze jest suche, drewno oddaje wilgoć. Jeżeli wilgotność powietrza wzrasta, drewno zaczyna ją pochłaniać.

Z tego powodu bardzo ważna jest wilgotność materiału wykorzystywanego do produkcji schodów.

Jakie drewno powinno być stosowane na schody?

Świeżo ścięte drewno zawiera bardzo dużą ilość wody i określane jest jako drewno mokre. W zależności od gatunku jego wilgotność może przekraczać nawet 30%.

Po odpowiednim sezonowaniu na powietrzu uzyskuje się drewno powietrzno-suche, którego wilgotność zazwyczaj mieści się w przedziale od 13 do 20%.

Do produkcji schodów wewnętrznych stosuje się jednak drewno suszone komorowo. Proces suszenia w specjalnych suszarniach pozwala obniżyć wilgotność do poziomu odpowiedniego dla warunków panujących wewnątrz budynków.

Dla schodów wykonanych z dębu, jesionu czy buku optymalna wilgotność drewna wynosi około 8%.

Tak przygotowany materiał jest stabilny wymiarowo, dzięki czemu ryzyko pęknięć, skręceń czy odkształceń jest znacznie mniejsze.

Wilgotność drewna a wilgotność powietrza

Warto pamiętać, że wilgotność drewna i wilgotność powietrza to dwa różne parametry, mimo że oba wyrażane są w procentach.

Wilgotność powietrza określa ilość pary wodnej znajdującej się w powietrzu, natomiast wilgotność drewna odnosi się do ilości wody zawartej w samym materiale.

Między tymi wartościami istnieje jednak ścisła zależność. Drewno dąży do osiągnięcia tzw. wilgotności równoważnej, która zależy od temperatury i wilgotności względnej powietrza.

Przykładowo, przy temperaturze około 20°C i wilgotności powietrza wynoszącej 40–60%, drewno osiąga wilgotność równoważną na poziomie około 7,5–10,5%. Są to bardzo korzystne warunki dla drewnianych schodów wykonanych z materiału o wilgotności około 8%.

Co dzieje się zimą?

Problemy pojawiają się najczęściej w okresie grzewczym.

Podczas gdy temperatura w domu pozostaje względnie stała, wilgotność powietrza często znacząco spada. W budynkach wyposażonych w rekuperację bez odzysku wilgoci poziom wilgotności może obniżyć się nawet do 20–30%.

Przy takich parametrach drewno zaczyna oddawać kolejne ilości wilgoci, dążąc do nowego stanu równowagi. W praktyce jego wilgotność może spaść nawet do około 5%.

Dla drewnianych schodów oznacza to dodatkowe kurczenie się materiału. W efekcie mogą pojawić się:

• drobne pęknięcia,
• szczeliny między elementami,
• niewielkie odkształcenia,
• skrzypienie niektórych połączeń.

To właśnie dlatego producenci schodów najwięcej zgłoszeń reklamacyjnych dotyczących pęknięć i szczelin otrzymują zimą.

Czy rekuperacja jest problemem?

Sama rekuperacja nie niszczy drewnianych schodów. Problemem jest nadmiernie suche powietrze, które może występować w niektórych instalacjach wentylacyjnych.

Nowoczesne systemy wyposażone w wymienniki entalpiczne lub funkcję odzysku wilgoci pozwalają utrzymywać bardziej stabilny poziom wilgotności wewnątrz budynku. Dzięki temu drewno nie wysycha nadmiernie i zachowuje większą stabilność wymiarową.

W praktyce oznacza to, że odpowiednio dobrana rekuperacja może wręcz pomóc w ochronie drewnianych schodów.

Jak dbać o drewniane schody w domu z rekuperacją?

Najważniejsze jest kontrolowanie wilgotności powietrza w pomieszczeniach. Optymalny zakres dla ludzi i drewna wynosi zazwyczaj od 40 do 60%.

Jeżeli zimą wilgotność spada poniżej tych wartości, warto rozważyć:

• zastosowanie nawilżacza powietrza,
• montaż rekuperatora z odzyskiem wilgoci,
• regularne monitorowanie parametrów za pomocą higrometru.

Utrzymanie odpowiednich warunków będzie korzystne nie tylko dla schodów, ale również dla podłóg drewnianych, mebli oraz innych elementów wykonanych z drewna.

Czy krótkotrwałe zmiany wilgotności są groźne?

Na szczęście nie.

Drewno nie reaguje natychmiast na chwilowe zmiany parametrów powietrza. Jednodniowy wzrost lub spadek wilgotności nie spowoduje uszkodzeń schodów.

Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy przez wiele tygodni lub miesięcy drewno jest narażone na bardzo suche powietrze. To właśnie długotrwałe oddziaływanie niekorzystnych warunków może prowadzić do widocznych pęknięć i odkształceń.

Podsumowanie

Rekuperacja sama w sobie nie niszczy drewnianych schodów. Kluczowym czynnikiem jest poziom wilgotności powietrza w domu.

Dobrze wysuszone drewno o wilgotności około 8% będzie stabilne w warunkach, w których wilgotność powietrza utrzymuje się na poziomie 40–60%. Jeżeli jednak zimą powietrze staje się zbyt suche, drewno może nadmiernie wysychać, co zwiększa ryzyko powstawania pęknięć i szczelin.

Dlatego przy planowaniu schodów drewnianych warto zwrócić uwagę nie tylko na gatunek drewna i jakość wykonania, ale również na warunki panujące w budynku oraz sposób działania systemu wentylacji.